Cồn 90 độ có diệt khuẩn được không, hay chỉ là hiểu lầm phổ biến? Nhiều người nghĩ rằng càng nồng độ cao thì càng diệt khuẩn tốt, nhưng thực tế y học lại chứng minh điều ngược lại. Trong bài viết này, Thanh Ngô Phát sẽ bóc tách sự thật về khả năng sát khuẩn của cồn 90 độ, so sánh với các loại cồn khác và hướng dẫn bạn chọn đúng loại cồn an toàn, hiệu quả, đúng chuẩn y tế.
1. Thành phần và công dụng chính của cồn 90 độ
Cồn 90 độ, hay còn gọi là ethanol 90%, là dung dịch chứa 90% ethanol nguyên chất và 10% nước. Với nồng độ cồn cao, cồn 90 độ thường được biết đến với khả năng hòa tan mạnh các chất hữu cơ. Chính vì đặc tính này, nên cồn 90 độ được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực:
- Trong y tế: Sát trùng dụng cụ, bề mặt, hoặc pha chế các dung dịch khác.
- Trong công nghiệp: Làm dung môi hòa tan, sản xuất sơn, mực in, hóa chất.
- Trong đời sống: Vệ sinh nhà cửa, làm sạch các vết bẩn cứng đầu.
2. Cồn 90 độ có diệt khuẩn được không?
Vậy, cồn 90 độ có diệt khuẩn được không? Câu trả lời là có, nhưng không phải là lựa chọn tối ưu.
2.1. Cơ chế diệt khuẩn của cồn 90 độ
-
Thẩm thấu qua màng tế bào: Ethanol có khả năng xuyên qua lớp màng tế bào của vi khuẩn và virus, làm suy yếu cấu trúc bảo vệ của chúng.
-
Gây biến tính protein: Khi xâm nhập vào bên trong tế bào, ethanol làm biến tính các protein, thành phần thiết yếu giúp vi khuẩn và virus tồn tại – từ đó khiến chúng bị tiêu diệt.
-
Tác dụng với nấm và virus: Ở nồng độ cao, ethanol còn có thể tiêu diệt nhiều loại vi sinh vật khác như nấm và các chủng virus, bao gồm cả virus corona.
Nhờ khả năng phá vỡ màng tế bào và làm biến tính protein hiệu quả, cồn 90 độ có thể diệt khuẩn trên nhiều loại bề mặt và vật dụng, giúp giảm nguy cơ lây nhiễm trong sinh hoạt và môi trường y tế.
2.2. Vì sao cồn 90 độ không phải là lựa chọn tối ưu để sát khuẩn
Mặc dù cồn 90 độ có thể diệt khuẩn, nhưng nó không phải là lựa chọn tối ưu để sát khuẩn, đặc biệt là trên da. Lý do là vì cồn 90 độ bay hơi rất nhanh. Khi cồn bay hơi quá nhanh, nó không có đủ thời gian tiếp xúc với vi khuẩn để thực hiện quá trình biến tính protein và tiêu diệt chúng một cách triệt để. Điều này khiến hiệu quả sát khuẩn không đạt mức cao nhất.
3. Khi nào nên (và không nên) dùng cồn 90 độ?
Việc sử dụng cồn 90 độ cần được cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
3.1. Trường hợp nên dùng: sát trùng dụng cụ, môi trường khô ráo
Cồn 90 độ phù hợp để:
-
Sát trùng dụng cụ y tế: Lau sạch các dụng cụ y tế bằng kim loại hoặc thủy tinh như kéo, nhíp, nhiệt kế.
-
Vệ sinh bề mặt khô ráo: Lau chùi các bề mặt cứng, khô ráo như bàn ghế, tay nắm cửa, thiết bị điện tử (nhớ tắt nguồn và dùng khăn ẩm tẩm cồn để tránh hư hại).
3.2. Tác dụng phụ khi dùng sai cách
Sử dụng cồn 90 độ không đúng cách có thể gây ra một số tác dụng phụ như:
- Khô da, kích ứng: Nồng độ cồn cao có thể làm mất đi lớp dầu tự nhiên trên da, gây khô ráp, nứt nẻ, thậm chí là kích ứng, mẩn đỏ.
- Bỏng rát: Đặc biệt đối với da nhạy cảm hoặc vết thương hở, cồn 90 độ có thể gây cảm giác bỏng rát khó chịu.
- Nguy cơ cháy nổ: Cồn là chất dễ cháy, cần bảo quản và sử dụng cồn 90 độ ở nơi thoáng mát, tránh xa nguồn nhiệt và ngọn lửa.
Tác dụng phụ khi dùng công 90 độ sai cách
4. Nên dùng loại cồn nào để sát khuẩn an toàn và hiệu quả?
Để sát khuẩn an toàn và hiệu quả, nên ưu tiên các loại cồn có nồng độ phù hợp.
4.1. Khuyến cáo từ các chuyên gia
Theo khuyến cáo từ chuyên gia y tế, cồn 70 độ được xem là lựa chọn tối ưu để sát khuẩn. Bác sĩ Đào Trường Giang (Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn) từng chia sẻ rằng cồn 90 độ bay hơi quá nhanh, khiến vi khuẩn chỉ bị đông vón bên ngoài, không bị tiêu diệt hoàn toàn vì cồn không kịp thấm sâu.
Bên cạnh đó, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cũng xác nhận rằng nồng độ cồn lý tưởng để tiêu diệt vi khuẩn và virus nằm trong khoảng 60–80 độ. Đây là mức độ vừa đủ để phá vỡ cấu trúc protein của vi sinh vật mà không bay hơi quá nhanh như cồn nồng độ cao hơn.
Tham khảo thêm khuyến cáo của bác sĩ về việc dùng cồn 70 độ để hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động và lựa chọn loại cồn phù hợp trong phòng bệnh
Nếu bạn chỉ có cồn 90 độ tại nhà, có thể pha loãng để đạt nồng độ phù hợp hơn. Xem hướng dẫn chi tiết tại đây: Cách pha cồn 90 độ thành cồn 70 độ
4.2. Những lưu ý khi chọn mua cồn y tế / cồn thực phẩm an toàn
Để đảm bảo an toàn, hãy luôn chọn mua cồn từ các nhà cung cấp uy tín:
- Nguồn gốc rõ ràng: Sản phẩm phải có thông tin nhà sản xuất, địa chỉ, số lô, hạn sử dụng đầy đủ.
- Nhãn mác: Kiểm tra kỹ nhãn mác để đảm bảo đó là Ethanol (cồn y tế/thực phẩm), không phải Methanol (cồn công nghiệp độc hại).
- Chứng nhận chất lượng: Ưu tiên các sản phẩm có chứng nhận chất lượng (ISO, GMP) để đảm bảo độ tinh khiết và an toàn.
Như vậy, qua bài viết trên câu hỏi “cồn 90 độ có diệt khuẩn được không?” đã được giải đáp một cách rõ ràng. Dù loại cồn này có khả năng tiêu diệt vi khuẩn trong một số trường hợp nhất định, nhưng không phải lúc nào cũng là lựa chọn an toàn và hiệu quả nhất, đặc biệt khi dùng trực tiếp trên da.
Việc hiểu đúng về cơ chế diệt khuẩn của từng loại cồn và lựa chọn sản phẩm phù hợp sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe tốt hơn, nhất là trong các tình huống phòng chống dịch bệnh. Luôn ưu tiên sử dụng cồn đúng nồng độ theo khuyến cáo để đảm bảo hiệu quả sát khuẩn và an toàn cho người dùng.